Mamy na stronie: 3109 materiałów
Użytkowników online:

ateny • grecja • rodzina • dom • tradycja •
Jak wyglądało życie w Atenach w czasie wojny peloponeskiej?

Wojna peloponeska nie tylko opróżniła państwowy skarbiec Aten, zniszczyła polityczną harmonię i militarną potęgę państwa, lecz także odcisnęła swe piętno na domowym i rodzinnym życiu obywateli. Z powodu zaburzeń wywołanych wojną zagrożone zostały źródła utrzymania wielu ludzi, tak z miasta, jak i z okolic wiejskich. W szczególnie trudnej sytuacji znalazły się pozbawione majątku kobiety, których mężowie lub męscy krewni zginęli na wojnie, ponieważ okrutna konieczność zapewnienia bytu sobie i dzieciom zmuszała je do szukania pracy poza domem.  Największe straty i najcięższe przeżycia stały się udziałem tych Ateńczyków, którzy przed wojną mieszkali poza miastem. Mieszkańcy attyckich wsi musieli tymczasowo szukać schronienia wewnątrz murów miejskich, podczas gdy spartańscy najeźdźcy pustoszyli ich domy i niszczyli pola. Jeśli na dodatek ludzie ci nie posiadali domu w mieście albo nie mieli przyjaciół, którzy mogliby ich na ten czas przyjąć pod swój dach, musieli wieść życie uciekinierów koczujących na ulicach Aten w prymitywnych i niezgodnych z wymogami higieny warunkach; prowadziło to nieuchronnie do napięć pomiędzy nimi a mieszkańcami miasta.

Wojna przyniosła drastyczne pogorszenie warunków życia pracujących mieszkańców Aten, zarówno tych, których dochody zależały od produkcji rolnej, jak i tych, którzy prowadzili małe warsztaty i przedsiębiorstwa. Rodziny zamożne, posiadające pieniądze i cenne przedmioty, mogły przetrwać kryzys, zużywając część swoich zapasów, jednak większość ludzi była pozbawiona takich możliwości. Nieprzyjaciel niszczył plony, a więc rolnicy nawykli do pracy na własnych polach musieli szukać zarobku jako najemni robotnicy w mieście. Znalezienie takiej pracy stawało się jednak coraz trudniejsze w miarę wzrostu liczby ludzi poszukujących zatrudnienia. Mężczyźni, którzy służyli jako wioślarze na ateńskich okrętach, otrzymywali żołd za czas spędzony na morzu, przebywali jednak z dala od swoich rodzin i ryzykowali życie w każdej bitwie i każdym sztormie. Rzemieślnicy, właściciele małych warsztatów i kupcy nie stracili wprawdzie swoich wcześniejszych źródeł utrzymania, ale poziom ich dochodów znacznie się obniżył, ponieważ klienci dysponowali mniejszymi środkami.  Zmiany, jakich dokonała wojna w życiu ateńskiego społeczeństwa, najwyraźniej uwidoczniły się w losach dobrze sytuowanych kobiet, których mężowie i bracia zginęli w toku wojennych zmagań. Ich tradycyjnym zajęciem było tkactwo, wytwarzanie odzieży na potrzeby własnej rodziny oraz nadzorowanie pracy domowych niewolników, o utrzymanie rodziny dbali zaś mężowie, zajmując się rolnictwem lub handlem. Kobiety te zostały teraz zmuszone do szukania pracy jako niańki, tkaczki czy nawet robotnice w winnicach, jeśli brakowało mężczyzn do wykonywania tego ostatniego zajęcia. Kobiety zaczęły więc aktywniej uczestniczyć w życiu miasta, co jednak nie doprowadziło do powstania ruchu feministycznego w nowożytnym sensie ani do włączenia ich do ateńskiego życia politycznego.  W czasie trwania wojny peloponeskiej stan finansów ateńskiej polis znacznie się pogorszył na skutek zmniejszenia się produkcji rolnej i utraty dochodów z państwowych kopalń srebra po tym, jak spartański garnizon w 413 roku na stałe zainstalował się w Dekelei. Od tego momentu niemożliwe stało się dalsze prowadzenie prac w kopalniach, które znajdowały się niedaleko spartańskiej bazy, szczególnie po ucieczce tysięcy górników-niewolników do spartańskiego fortu. W czasie wojny kontynuowano niektóre przedsięwzięcia budowlane w samym mieście, takie jak budowa Erechtejonu, świątyni Ateny na Akropolu, co z jednej strony stanowiło swego rodzaju demonstrację silnej woli i charakteru Ateńczyków, z drugiej zaś przyczyniało się do ożywienia sparaliżowanej wojną gospodarki. Potrzeby wojny stopniowo pomniejszały jednak fundusze, jakie można było przeznaczać na niewojskowe przedsięwzięcia. Trzeba było na przykład zaniechać organizowania obchodów świąt Wielkich Dionizjów, stanowiących coś w rodzaju wielkiego festiwalu dramatycznego. W ostatnich latach wojny finansowa sytuacja stała się tak dramatyczna, że Ateny musiały zamienić swoją srebrną monetę na monetę brązową, pokrywaną jedynie cienką warstwą srebra. Monet srebrnych i złotych, bitych z przedmiotów zabranych z ateńskich świątyń, używano wyłącznie do opłacania wydatków wojennych.